Đọc truyện song ngữ Nhật–Việt: 蜘蛛の糸 — Sợi tơ nhện (furigana đầy đủ + dịch + từ vựng N3–N2)

芥川龍之介 (Akutagawa Ryūnosuke) — Bản dịch tiếng Việt & chú thích từ vựng

一

ある日ひの事ことでございます。御釈迦様おしゃかさまは極楽ごくらくの蓮池はすいけのふちを、独ひとりでぶらぶら御歩おあるきになっていらっしゃいました。池いけの中なかに咲さいている蓮はすの花はなは、みんな玉たまのようにまっ白しろで、そのまん中なかにある金色きんいろの蕊ずいからは、何なんとも云いえない好よい匂においが、絶間たえまなくあたりへ溢あふれて居おります。極楽ごくらくは丁度ちょうど朝あさなのでございましょう。

Chuyện xảy ra vào một ngày nọ. Đức Phật Thích Ca đang một mình thong thả dạo bước bên bờ hồ sen nơi cõi Cực Lạc. Những đóa sen nở trong hồ đều trắng muốt như ngọc, và từ nhụy hoa vàng óng ở chính giữa, một mùi hương thơm không sao tả xiết cứ tỏa ra không ngớt khắp xung quanh. Ở cõi Cực Lạc, hẳn lúc ấy đang là buổi sáng.

やがて御釈迦様おしゃかさまはその池いけのふちに御佇おたたずみになって、水みずの面おもてを蔽おおっている蓮はすの葉はの間あいだから、ふと下したの容子ようすを御覧ごらんになりました。この極楽ごくらくの蓮池はすいけの下したは、丁度ちょうど地獄じごくの底そこに当あたって居おりますから、水晶すいしょうのような水みずを透すき徹とおして、三途さんずの河かわや針はりの山やまの景色けしきが、丁度ちょうど覗のぞき眼鏡めがねを見みるように、はっきりと見みえるのでございます。

Rồi Đức Phật dừng chân bên bờ hồ, qua kẽ những lá sen phủ trên mặt nước, ngài chợt nhìn xuống quang cảnh phía dưới. Bên dưới hồ sen Cực Lạc này chính là đáy Địa Ngục, nên xuyên qua làn nước trong như pha lê, cảnh sông Tam Đồ và núi kim châm hiện lên rõ mồn một, hệt như nhìn qua một chiếc kính vạn hoa.

するとその地獄じごくの底そこに、犍陀多かんだたと云いう男おとこが一人ひとり、ほかの罪人ざいにんと一いっしょに蠢うごめいている姿すがたが、御眼おめに止とまりました。この犍陀多かんだたと云いう男おとこは、人ひとを殺ころしたり家いえに火ひをつけたり、いろいろ悪事あくじを働はたらいた大泥坊おおどろぼうでございますが、それでもたった一ひとつ、善よい事ことを致いたした覚おぼえがございます。と申もうしますのは、ある時ときこの男おとこが深ふかい林はやしの中なかを通とおりますと、小ちいさな蜘蛛くもが一匹いっぴき、路みちばたを這はって行いくのが見みえました。そこで犍陀多かんだたは早速さっそく足あしを挙あげて、踏ふみ殺ころそうと致いたしましたが、「いや、いや、これも小ちいさいながら、命いのちのあるものに違ちがいない。その命いのちを無暗むやみにとると云いう事ことは、いくら何なんでも可哀かわいそうだ。」と、こう急きゅうに思おもい返かえして、とうとうその蜘蛛くもを殺ころさずに助たすけてやったからでございます。

Bấy giờ, dưới đáy Địa Ngục ấy, hình bóng một gã đàn ông tên là Kandata đang lúc nhúc cùng đám tội nhân khác lọt vào mắt ngài. Gã Kandata này là một tên đại đạo tặc từng giết người, đốt nhà, làm đủ điều ác; thế nhưng hắn cũng có đúng một lần làm việc thiện. Số là có lần, khi đi qua khu rừng sâu, hắn thấy một con nhện nhỏ đang bò bên vệ đường. Kandata lập tức giơ chân định giẫm chết, nhưng rồi chợt nghĩ lại: “Khoan, khoan. Con vật này tuy nhỏ nhưng cũng là một sinh mạng. Vô cớ cướp đi mạng sống của nó thì dù sao cũng tội nghiệp quá.” Và cuối cùng hắn đã tha, không giết con nhện ấy.

御釈迦様おしゃかさまは地獄じごくの容子ようすを御覧ごらんになりながら、この犍陀多かんだたには蜘蛛くもを助たすけた事ことがあるのを御思おおもい出だしになりました。そうしてそれだけの善よい事ことをした報むくいには、出来できるなら、この男おとこを地獄じごくから救すくい出だしてやろうと御考おかんがえになりました。幸さいわい、側そばを見みますと、翡翠ひすいのような色いろをした蓮はすの葉はの上うえに、極楽ごくらくの蜘蛛くもが一匹いっぴき、美うつくしい銀色ぎんいろの糸いとをかけて居おります。御釈迦様おしゃかさまはその蜘蛛くもの糸いとをそっと御手おてに御取おとりになって、玉たまのような白蓮びゃくれんの間あいだから、遥はるか下したにある地獄じごくの底そこへ、まっすぐにそれを御下おおろしなさいました。

Vừa ngắm nhìn quang cảnh Địa Ngục, Đức Phật vừa nhớ ra chuyện Kandata từng cứu con nhện. Và ngài nghĩ: để đền đáp cho một việc thiện chừng ấy, nếu có thể, ngài sẽ cứu gã ra khỏi Địa Ngục. May thay, nhìn sang bên cạnh, trên chiếc lá sen màu ngọc bích, một con nhện của cõi Cực Lạc đang giăng sợi tơ bạc tuyệt đẹp. Đức Phật khẽ cầm lấy sợi tơ nhện ấy, rồi thả nó xuyên qua những đóa sen trắng như ngọc, thẳng xuống đáy Địa Ngục thăm thẳm phía dưới.

二

こちらは地獄じごくの底そこの血ちの池いけで、ほかの罪人ざいにんと一いっしょに、浮ういたり沈しずんだりしていた犍陀多かんだたでございます。何なにしろどちらを見みても、まっ暗くらで、たまにそのくら暗やみからぼんやり浮うき上あがっているものがあると思おもいますと、それは恐おそろしい針はりの山やまの針はりが光ひかるのでございますから、その心細こころぼそさと云いったらございません。その上うえあたりは墓はかの中なかのようにしんと静しずまり返かえって、たまに聞きこえるものと云いっては、ただ罪人ざいにんがつく微かすかな嘆息たんそくばかりでございます。これはここへ落おちて来くるほどの人間にんげんは、もうさまざまな地獄じごくの責苦せめくに疲つかれはてて、泣声なきごえを出だす力ちからさえなくなっているのでございましょう。ですからさすが大泥坊おおどろぼうの犍陀多かんだたも、やはり血ちの池いけの血ちに咽むせびながら、まるで死しにかかった蛙かわずのように、ただもがいてばかり居おりました。

Còn ở dưới này, nơi ao máu đáy Địa Ngục, Kandata đang cùng đám tội nhân khác chìm nổi lặn ngụp. Nhìn hướng nào cũng chỉ một màu đen kịt; họa hoằn có thứ gì lờ mờ nổi lên giữa bóng tối ấy, thì đó lại là ánh lấp lóa của những mũi kim trên ngọn núi kim châm khủng khiếp — nỗi hoang mang cô quạnh thật không sao kể xiết. Xung quanh lại lặng ngắt như trong nấm mồ; thảng hoặc có nghe thấy gì thì cũng chỉ là tiếng thở dài yếu ớt của đám tội nhân. Chắc hẳn những kẻ đã rơi xuống tận đây đều kiệt quệ vì bao cực hình của Địa Ngục, đến sức để bật ra tiếng khóc cũng chẳng còn. Vậy nên ngay cả tay đại đạo tặc Kandata cũng chỉ biết vừa sặc sụa trong máu của ao máu, vừa giãy giụa như một con ếch đang hấp hối.

ところがある時ときの事ことでございます。何気なにげなく犍陀多かんだたが頭あたまを挙あげて、血ちの池いけの空そらを眺ながめますと、そのひっそりとした暗やみの中なかを、遠とおい遠とおい天上てんじょうから、銀色ぎんいろの蜘蛛くもの糸いとが、まるで人目ひとめにかかるのを恐おそれるように、一ひとすじ細ほそく光ひかりながら、するすると自分じぶんの上うえへ垂たれて参まいるのではございませんか。犍陀多かんだたはこれを見みると、思おもわず手てを拍うって喜よろこびました。この糸いとに縋すがりついて、どこまでものぼって行いけば、きっと地獄じごくからぬけ出だせるのに相違そういございません。いや、うまく行いくと、極楽ごくらくへはいる事ことさえも出来できましょう。そうすれば、もう針はりの山やまへ追おい上あげられる事こともなくなれば、血ちの池いけに沈しずめられる事こともある筈はずはございません。

Thế rồi một lúc nọ, Kandata tình cờ ngẩng đầu nhìn lên bầu trời của ao máu — thì kìa, giữa màn đêm tĩnh mịch, từ trời cao xa tít tắp, một sợi tơ nhện màu bạc, như thể sợ người ta trông thấy, đang lấp lánh một vệt mảnh mai, tuồn tuột buông xuống ngay trên đầu hắn. Thấy vậy, Kandata mừng đến vỗ tay reo. Cứ bám lấy sợi tơ này mà leo lên mãi, chắc chắn sẽ thoát được khỏi Địa Ngục. Không chừng, nếu thuận lợi, còn có thể vào được cả Cực Lạc nữa. Được thế thì sẽ chẳng bao giờ còn bị xua lên núi kim châm, cũng chẳng còn bị dìm xuống ao máu nữa.

こう思おもいましたから犍陀多かんだたは、早速さっそくその蜘蛛くもの糸いとを両手りょうてでしっかりとつかみながら、一生懸命いっしょうけんめいに上うえへ上うえへとたぐりのぼり始はじめました。元もとより大泥坊おおどろぼうの事ことでございますから、こう云いう事ことには昔むかしから、慣なれ切きっているのでございます。

Nghĩ vậy, Kandata lập tức nắm chặt sợi tơ nhện bằng cả hai tay, ra sức leo lên, lên mãi. Vốn là đại đạo tặc, những trò như thế này hắn đã quen tay từ thuở nào rồi.

しかし地獄じごくと極楽ごくらくとの間あいだは、何万里なんまんりとなくございますから、いくら焦あせって見みた所ところで、容易よういに上うえへは出でられません。ややしばらくのぼる中うちに、とうとう犍陀多かんだたもくたびれて、もう一ひとたぐりも上うえの方ほうへはのぼれなくなってしまいました。そこで仕方しかたがございませんから、まず一休ひとやすみ休やすむつもりで、糸いとの中途ちゅうとにぶら下さがりながら、遥はるかに目めの下したを見下みおろしました。

Nhưng từ Địa Ngục lên đến Cực Lạc phải xa hàng vạn dặm, nên dù sốt ruột đến mấy cũng chẳng dễ gì lên tới nơi. Leo được một hồi, rốt cuộc Kandata cũng mệt lử, không kéo thêm nổi một sải tay nào nữa. Chẳng còn cách nào, hắn đành nghỉ chân một lát, buông mình lơ lửng giữa chừng sợi tơ, cúi nhìn xuống dưới sâu hun hút.

すると、一生懸命いっしょうけんめいにのぼった甲斐かいがあって、さっきまで自分じぶんがいた血ちの池いけは、今いまではもう暗やみの底そこにいつの間まにかかくれて居おります。それからあのぼんやり光ひかっている恐おそろしい針はりの山やまも、足あしの下したになってしまいました。この分ぶんでのぼって行いけば、地獄じごくからぬけ出だすのも、存外ぞんがいわけがないかも知しれません。犍陀多かんだたは両手りょうてを蜘蛛くもの糸いとにからみながら、ここへ来きてから何年なんねんにも出だした事ことのない声こえで、「しめた。しめた。」と笑わらいました。ところがふと気きがつきますと、蜘蛛くもの糸いとの下したの方ほうには、数限かずかぎりもない罪人ざいにんたちが、自分じぶんののぼった後あとをつけて、まるで蟻ありの行列ぎょうれつのように、やはり上うえへ上うえへ一心いっしんによじのぼって来くるではございませんか。犍陀多かんだたはこれを見みると、驚おどろいたのと恐おそろしいのとで、しばらくはただ、莫迦ばかのように大おおきな口くちを開あいたまま、眼めばかり動うごかして居おりました。自分じぶん一人ひとりでさえ断きれそうな、この細ほそい蜘蛛くもの糸いとが、どうしてあれだけの人数にんずの重おもみに堪たえる事ことが出来できましょう。もし万一まんいち途中とちゅうで断きれたと致いたしましたら、折角せっかくここへまでのぼって来きたこの肝腎かんじんな自分じぶんまでも、元もとの地獄じごくへ逆落さかおとしに落おちてしまわなければなりません。そんな事ことがあったら、大変たいへんでございます。が、そう云いう中うちにも、罪人ざいにんたちは何百なんびゃくとなく何千なんぜんとなく、まっ暗くらな血ちの池いけの底そこから、うようよと這はい上あがって、細ほそく光ひかっている蜘蛛くもの糸いとを、一列いちれつになりながら、せっせとのぼって参まいります。今いまの中うちにどうかしなければ、糸いとはまん中なかから二ふたつに断きれて、落おちてしまうのに違ちがいありません。

Và kìa, công leo trối chết cũng bõ: ao máu nơi hắn vừa ngoi ngóp ban nãy giờ đã khuất hẳn dưới đáy bóng tối tự bao giờ. Cả ngọn núi kim châm khủng khiếp lấp lóa mờ mờ kia cũng đã nằm dưới chân hắn. Cứ đà này mà leo, thoát khỏi Địa Ngục có khi lại dễ hơn tưởng. Kandata quấn hai tay vào sợi tơ, bật cười bằng cái giọng mà từ khi rơi xuống đây bao nhiêu năm hắn chưa từng thốt ra: “Ngon rồi! Ngon rồi!” Nhưng chợt nhìn lại, hắn thấy phía dưới sợi tơ, vô số tội nhân đang bám theo dấu hắn, nối nhau như một đàn kiến, cũng đang một mực trèo lên, lên mãi. Thấy cảnh ấy, Kandata vừa kinh ngạc vừa hoảng sợ, một lúc lâu chỉ biết há hốc mồm như thằng ngốc, đảo mắt nhìn quanh. Sợi tơ nhện mảnh mai này, một mình hắn thôi đã tưởng chừng sắp đứt, làm sao chịu nổi sức nặng của ngần ấy con người? Lỡ nó đứt giữa chừng, thì chính bản thân hắn — kẻ đã nhọc công leo lên được đến tận đây — cũng phải lộn cổ rơi trở lại Địa Ngục cũ. Chuyện ấy mà xảy ra thì nguy to. Nhưng trong lúc đó, đám tội nhân hàng trăm rồi hàng nghìn vẫn lúc nhúc bò lên từ đáy ao máu tối om, xếp thành một hàng dọc theo sợi tơ lấp lánh mảnh mai, hối hả trèo lên. Không làm gì ngay bây giờ, sợi tơ chắc chắn sẽ đứt đôi ở giữa mà rơi xuống mất.

そこで犍陀多かんだたは大おおきな声こえを出だして、「こら、罪人ざいにんども。この蜘蛛くもの糸いとは己おれのものだぞ。お前まえたちは一体いったい誰だれに尋きいて、のぼって来きた。下おりろ。下おりろ。」と喚わめきました。

Thế là Kandata gào lớn: “Này, lũ tội nhân kia! Sợi tơ nhện này là của tao! Chúng mày hỏi ai cho phép mà leo lên hả? Xuống! Xuống ngay!”

その途端とたんでございます。今いままで何なんともなかった蜘蛛くもの糸いとが、急きゅうに犍陀多かんだたのぶら下さがっている所ところから、ぷつりと音おとを立たてて断きれました。ですから犍陀多かんだたもたまりません。あっと云いう間まもなく風かぜを切きって、独楽こまのようにくるくるまわりながら、見みる見みる中うちに暗やみの底そこへ、まっさかさまに落おちてしまいました。

Đúng khoảnh khắc ấy, sợi tơ nhện nãy giờ vẫn nguyên vẹn bỗng “phựt” một tiếng, đứt ngay tại chỗ Kandata đang bám. Thế là hết đường cho Kandata. Chưa kịp kêu “á” một tiếng, hắn đã xé gió, xoay tít như con quay, trong nháy mắt cắm đầu rơi thẳng xuống đáy vực tối đen.

後あとにはただ極楽ごくらくの蜘蛛くもの糸いとが、きらきらと細ほそく光ひかりながら、月つきも星ほしもない空そらの中途ちゅうとに、短みじかく垂たれているばかりでございます。

Sau đó chỉ còn lại sợi tơ nhện của cõi Cực Lạc, lấp lánh mảnh mai, buông lửng lơ một đoạn ngắn giữa khoảng trời không trăng không sao.

三

御釈迦様おしゃかさまは極楽ごくらくの蓮池はすいけのふちに立たって、この一部始終いちぶしじゅうをじっと見みていらっしゃいましたが、やがて犍陀多かんだたが血ちの池いけの底そこへ石いしのように沈しずんでしまいますと、悲かなしそうな御顔おかおをなさりながら、またぶらぶら御歩おあるきになり始はじめました。自分じぶんばかり地獄じごくからぬけ出だそうとする、犍陀多かんだたの無慈悲むじひな心こころが、そうしてその心こころ相当そうとうな罰ばつをうけて、元もとの地獄じごくへ落おちてしまったのが、御釈迦様おしゃかさまの御目おめから見みると、浅間あさましく思召おぼしめされたのでございましょう。

Đức Phật Thích Ca đứng bên bờ hồ sen Cực Lạc, lặng lẽ chứng kiến toàn bộ câu chuyện từ đầu đến cuối. Khi Kandata chìm xuống đáy ao máu như một hòn đá, ngài thoáng nét mặt buồn bã, rồi lại thong thả tiếp tục dạo bước. Cái tâm không chút từ bi của Kandata — chỉ muốn một mình mình thoát khỏi Địa Ngục — và việc cái tâm ấy nhận đúng hình phạt tương xứng để rơi trở lại Địa Ngục cũ, dưới mắt Đức Phật, hẳn là điều đáng thương thay cho sự ti tiện của con người.

しかし極楽ごくらくの蓮池はすいけの蓮はすは、少すこしもそんな事ことには頓着とんじゃく致いたしません。その玉たまのような白しろい花はなは、御釈迦様おしゃかさまの御足おみあしのまわりに、ゆらゆら萼うてなを動うごかして、そのまん中なかにある金色きんいろの蕊ずいからは、何なんとも云いえない好よい匂においが、絶間たえまなくあたりへ溢あふれて居おります。極楽ごくらくももう午ひるに近ちかくなったのでございましょう。

Nhưng những đóa sen nơi hồ sen Cực Lạc thì chẳng mảy may bận tâm đến chuyện ấy. Những bông hoa trắng như ngọc khẽ lay đài hoa quanh gót chân Đức Phật, và từ nhụy vàng óng ở chính giữa, mùi hương thơm không sao tả xiết vẫn tỏa ra không ngớt khắp xung quanh. Ở cõi Cực Lạc, có lẽ trời cũng đã gần trưa.