Ngày 26/2, tại Văn phòng Thủ tướng, chính phủ Nhật tổ chức cuộc họp đầu tiên của “Hội nghị quốc dân về an sinh xã hội”. Trọng tâm:
- Giảm thuế tiêu dùng với thực phẩm xuống 0% trong 2 năm
- Triển khai “khấu trừ thuế kèm hoàn tiền” cho người thu nhập thấp và trung bình
- Nghiên cứu khả năng thay đổi thuế suất linh hoạt theo tình hình kinh tế, dịch bệnh
Thủ tướng 高市早苗 tuyên bố muốn có bản tổng kết trước mùa hè và sớm trình dự luật.
Nghe thì rất “đã tai”: giá đồ ăn có thể giảm mạnh. Nhưng khoan… mọi chuyện không đơn giản vậy.
0% thuế thực phẩm – dân được lợi gì?
Hiện thực phẩm ở Nhật đang chịu thuế 8%. Nếu về 0%:
- Giá siêu thị có thể giảm thấy rõ
- Gia đình đông người, sinh viên, lao động thu nhập thấp hưởng lợi trực tiếp
- Tâm lý tiêu dùng được kích thích
Trong bối cảnh giá cả leo thang, lương tăng chậm – đây là thông điệp chính trị cực mạnh.
Nhưng câu hỏi thật sự là: tiền ở đâu ra?
“Khấu trừ thuế kèm hoàn tiền” là gì?
Đây là mô hình gần giống kiểu phương Tây:
Người thu nhập thấp sẽ được hoàn lại một phần thuế hoặc nhận khoản hỗ trợ trực tiếp.
Nói đơn giản:
Thay vì giảm thuế đồng loạt cho mọi người (kể cả người giàu), nhà nước nhắm trúng nhóm cần hỗ trợ.
Nghe hợp lý. Nhưng để làm được thì phải:
- Nắm rõ thu nhập từng cá nhân
- Xây hệ thống dữ liệu chính xác
- Tránh gian lận
Ở Nhật – nơi quản lý dữ liệu cá nhân vốn khá bảo thủ – chuyện này không dễ.
“Thuế linh hoạt” – nghe hay nhưng rủi ro?
Điểm gây chú ý nhất là đề xuất:
Có thể điều chỉnh thuế tiêu dùng linh hoạt khi xảy ra khủng hoảng (ví dụ dịch bệnh).
Về lý thuyết, điều này giúp chính phủ phản ứng nhanh.
Nhưng về thực tế:
- Doanh nghiệp phải cập nhật hệ thống liên tục
- Kế toán rối như tơ vò
- Thị trường dễ bị sốc tâm lý
Thuế tiêu dùng vốn được xem là “trụ cột ổn định” của ngân sách Nhật – vì dân số già, chi phí an sinh tăng mạnh.
Nếu bật tắt như công tắc… ngân sách có chịu nổi không?
Chính trị phía sau câu chuyện
Không phải tất cả đảng phái đều tham gia cuộc họp. Một số đảng đối lập tỏ ý cảnh giác, cho rằng chính phủ muốn tạo hình ảnh “đã có đồng thuận”.
Đây là bước đi rất nhạy cảm:
- Giảm thuế → dân ủng hộ
- Nhưng thiếu nguồn tài chính rõ ràng → thị trường lo ngại
Nhật đang gánh nợ công rất cao.
Giảm thuế mà không cải cách chi tiêu thì giống như… giảm cân bằng cách bỏ ăn sáng nhưng tối ăn gấp đôi.
Người dân nên kỳ vọng gì?
Nếu thực phẩm về 0% thật:
- Hóa đơn siêu thị có thể nhẹ hơn
- Nhưng chưa chắc mọi mặt hàng đều giảm tương ứng
- Và thời hạn chỉ 2 năm
Câu hỏi dài hạn vẫn là:
Sau 2 năm thì sao?
Tăng lại? Hay mở rộng giảm thuế?
Chính sách tạm thời dễ được ủng hộ.
Chính sách bền vững mới là thứ quyết định tương lai.
Góc nhìn thẳng thắn
Giảm thuế lúc khó khăn là hành động mạnh mẽ.
Nhưng Nhật Bản không thiếu bài học: mỗi lần thay đổi thuế tiêu dùng đều gây tranh cãi và rung chuyển thị trường.
Liệu đây là cải cách cấu trúc?
Hay chỉ là “liều giảm đau” trước áp lực giá cả?
Người dân cần được hỗ trợ – đúng.
Nhưng ngân sách quốc gia không phải ví tiền cá nhân có thể rút mãi không hết.
Gửi phản hồi