Trong nhiều thập kỷ, ngành công nghiệp ô tô luôn được xem là xương sống của nền kinh tế Nhật Bản — biểu tượng của sức mạnh sản xuất và công nghệ. Thế nhưng bức tranh đó đang thay đổi rõ rệt. Theo thông tin từ tờ Asahi Shimbun, tính đến tháng 10 năm 2026, ngành điện tử Nhật đang trên đà phục hồi mạnh mẽ, trong khi ngành ô tô lại rơi vào tình trạng chật vật, mất dần đà tăng trưởng. Đây được đánh giá là một trong những sự đảo chiều lớn nhất giữa hai trụ cột công nghiệp của Nhật Bản trong nhiều năm gần đây.
Điện tử “lội ngược dòng” nhờ AI và phần mềm
Trong một thời gian dài, các tập đoàn điện tử lớn của Nhật Bản liên tục thua lỗ và mất thị phần vào tay các đối thủ đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan trong lĩnh vực đồ gia dụng điện tử. Những thương hiệu từng lừng lẫy một thời phải vật lộn để tìm hướng đi mới. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI) và nhu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ đã tạo ra cơ hội vàng cho nhóm này.
Thay vì cạnh tranh trực tiếp về phần cứng, các tập đoàn điện tử Nhật đã chuyển hướng sang lĩnh vực phần mềm, dịch vụ công nghệ thông tin (IT) và các giải pháp AI doanh nghiệp. Triển lãm công nghệ CEATEC (Siiteku) tổ chức tại Makuhari Messe, Chiba vào tháng 10 năm 2026 là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Tại đây, NEC — một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu Nhật — trưng bày hệ thống “nhân viên AI” có thể theo dõi và quản lý năng suất làm việc theo thời gian thực. Đây không còn là hội chợ đồ gia dụng như trước, mà đã trở thành sân khấu của công nghệ tương lai.
Ô tô mất đà — ngành từng dẫn đầu nay đang hụt hơi
Ngược lại, ngành ô tô — vốn là niềm tự hào và động lực tăng trưởng của Nhật Bản — đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Cuộc cách mạng xe điện (EV) toàn cầu đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn dự kiến, và các hãng xe Nhật bị đánh giá là chậm chân trong cuộc đua này so với Tesla (Mỹ) hay BYD (Trung Quốc). Trong khi đó, thị trường xuất khẩu cũng gặp nhiều biến động do các chính sách thương mại quốc tế thay đổi.
Tại Japan Mobility Show Biz Week — triển lãm ô tô diễn ra song song với CEATEC tại Makuhari Messe — bầu không khí không còn sôi động như những năm trước. Dù có hơn 1.000 doanh nghiệp và tổ chức tham gia triển lãm, sự khác biệt về tâm thế giữa hai ngành điện tử và ô tô khá rõ ràng. Ngành ô tô đang cố gắng tìm lại vị thế trong bối cảnh thế giới chuyển dịch sang electrification và mobility mới.
Vì sao “thủy triều” đảo chiều?
Sự chuyển dịch này không phải ngẫu nhiên. Có thể kể đến một số nguyên nhân chính:
- AI bùng nổ: Nhu cầu ứng dụng AI trong doanh nghiệp tăng vọt, tạo ra thị trường khổng lồ cho các công ty điện tử và IT Nhật Bản vốn có nền tảng kỹ thuật vững chắc.
- Chiến lược chuyển đổi thành công: Các tập đoàn như NEC, Fujitsu, Hitachi đã sớm từ bỏ mảng gia dụng kém hiệu quả để tập trung vào dịch vụ số và giải pháp doanh nghiệp — và nay đang gặt hái kết quả.
- Ô tô chậm thích nghi với EV: Nhiều hãng xe Nhật vẫn đặt cược vào công nghệ hybrid thay vì đầu tư mạnh vào xe điện thuần túy, khiến họ mất lợi thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
- Biến động thị trường toàn cầu: Sự thay đổi trong chuỗi cung ứng và các chính sách bảo hộ thương mại ảnh hưởng nặng nề hơn đến ô tô so với các ngành dịch vụ số.
Ảnh hưởng thế nào đến người Việt đang làm việc tại Nhật?
Với cộng đồng người Việt tại Nhật — đặc biệt là những bạn đang làm việc trong các nhà máy sản xuất linh kiện ô tô, dây chuyền lắp ráp, hay các công ty phụ trợ — đây là thông tin đáng chú ý. Khi ngành ô tô thu hẹp hoạt động hoặc cắt giảm sản lượng, điều đó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hợp đồng lao động, giờ làm thêm (zangyou), hoặc kế hoạch gia hạn hợp đồng.
Ngược lại, ngành điện tử và công nghệ thông tin đang mở rộng và có nhu cầu tuyển dụng tăng, bao gồm cả các vị trí kỹ thuật, vận hành hệ thống, và hỗ trợ sản xuất linh kiện công nghệ cao. Nếu bạn đang cân nhắc chuyển ngành hoặc tìm kiếm cơ hội việc làm mới, đây có thể là thời điểm phù hợp để tìm hiểu về các công ty điện tử, bán dẫn hoặc IT tại Nhật.
Nhìn về phía trước
Sự đảo chiều giữa ngành điện tử và ô tô Nhật Bản phản ánh một quy luật lớn hơn: trong thời đại AI và chuyển đổi số, khả năng thích nghi nhanh chóng quan trọng hơn quy mô hay truyền thống. Cả hai ngành đều có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Nhật, nhưng rõ ràng “ngọn gió” đang thổi theo hướng mới. Người lao động — dù là người Nhật hay người nước ngoài — cần nắm bắt xu hướng này để có những quyết định sáng suốt cho sự nghiệp của mình.
Để lại một bình luận