Ngày 31 tháng 8 năm 2026, các nguyên đơn và đoàn luật sư đại diện cho những người từng bị đưa sang Bắc Triều Tiên trong khuôn khổ cái gọi là “sự nghiệp hồi hương” đã chính thức nộp đơn yêu cầu tòa án phong tỏa tài sản của phía Bắc Triều Tiên tại Nhật Bản. Đây là bước đi pháp lý được thực hiện sau khi bản án buộc chính phủ Bắc Triều Tiên phải bồi thường thiệt hại đã có hiệu lực pháp luật — và cũng là lần đầu tiên trong lịch sử một hành động cưỡng chế thi hành án như vậy được tiến hành nhắm vào tài sản của Bình Nhưỡng ngay trên đất Nhật.
Sự nghiệp hồi hương là gì?
Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, trong khoảng từ năm 1959 đến 1984, một chương trình được gọi là “sự nghiệp hồi hương” (帰還事業) đã đưa khoảng 93.000 người Hàn Quốc và Triều Tiên đang sinh sống tại Nhật Bản — cùng với vợ hoặc chồng người Nhật và con cái của họ — sang Bắc Triều Tiên định cư. Chương trình này được thực hiện với sự phối hợp giữa Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản, phía Bắc Triều Tiên và tổ chức đại diện người Triều Tiên tại Nhật lúc bấy giờ.
Những người tham gia được hứa hẹn rằng Bắc Triều Tiên là “thiên đường trên mặt đất” với cuộc sống sung túc và tự do. Thực tế hoàn toàn trái ngược: nhiều người rơi vào cảnh bần cùng, bị kiểm soát chặt chẽ, thậm chí bị đưa vào trại cải tạo. Phần lớn trong số họ mãi mãi không có cơ hội trở về Nhật Bản, và các gia đình bị chia cắt qua biên giới suốt nhiều thập kỷ.
Hành trình pháp lý kéo dài nhiều năm
Một số người may mắn vượt thoát khỏi Bắc Triều Tiên đã đệ đơn kiện chính phủ nước này tại tòa án Nhật Bản, yêu cầu bồi thường vì đã bị lừa dối và giam cầm trái phép trong nhiều năm. Đây là vụ kiện hết sức đặc biệt xét về mặt pháp lý quốc tế, bởi Bắc Triều Tiên và Nhật Bản không có quan hệ ngoại giao chính thức, và Bình Nhưỡng hoàn toàn phớt lờ mọi thủ tục tố tụng.
Tuy nhiên, tòa án Nhật Bản vẫn tiến hành xét xử và ra phán quyết buộc chính phủ Bắc Triều Tiên phải bồi thường cho các nguyên đơn. Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, nhóm nguyên đơn và luật sư của họ đã tìm cách thi hành án — và bước tiếp theo tất yếu là xác định và phong tỏa các tài sản mà Bắc Triều Tiên có thể đang nắm giữ trên lãnh thổ Nhật Bản.
Ý nghĩa của việc nộp đơn phong tỏa tài sản
Việc nộp đơn yêu cầu phong tỏa tài sản ngày 31/8 được đoàn luật sư đánh giá là bước ngoặt quan trọng. Dù trên thực tế việc xác định và thu hồi tài sản của một chính phủ không có quan hệ ngoại giao với Nhật là cực kỳ khó khăn về mặt kỹ thuật pháp lý, hành động này có giá trị to lớn về mặt biểu tượng và tiền lệ pháp lý.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, các nạn nhân của chính sách nhà nước Bắc Triều Tiên tiến hành một bước cưỡng chế thi hành án cụ thể tại Nhật Bản. Điều đó cho thấy hệ thống tư pháp Nhật Bản đang tạo điều kiện để các nạn nhân theo đuổi công lý, ngay cả khi đối tượng là một quốc gia thù địch và không hợp tác.
Câu chuyện của những gia đình bị chia cắt
Đằng sau những thủ tục pháp lý khô khan là hàng nghìn câu chuyện đau lòng của các gia đình bị chia cắt. Có những người vợ Nhật Bản theo chồng sang Bắc Triều Tiên rồi mất liên lạc hoàn toàn với gia đình ở Nhật suốt hàng chục năm. Có những đứa trẻ lớn lên mà không biết gì về quê hương của cha hoặc mẹ. Nhiều người đã mất trước khi có cơ hội nhìn thấy đất Nhật lần cuối.
Những người sống sót và trốn thoát được đang dùng chính câu chuyện của mình làm bằng chứng trước tòa, với hy vọng rằng công lý — dù đến muộn — vẫn có thể được thực thi.
Góc nhìn cho cộng đồng người Việt tại Nhật
Với cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản, vụ việc này tuy không liên quan trực tiếp nhưng mang lại một số bài học đáng suy ngẫm. Trước hết, đây là minh chứng cho thấy hệ thống pháp lý Nhật Bản có thể được sử dụng để bảo vệ quyền lợi của các cá nhân, kể cả trong những vụ kiện phức tạp liên quan đến nhà nước nước ngoài. Thứ hai, câu chuyện về những người bị lừa dối bởi những lời hứa hẹn về một “cuộc sống tốt đẹp hơn” ở xứ người là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc tìm hiểu kỹ thông tin trước khi đưa ra các quyết định lớn trong cuộc đời.
Phán quyết và bước phong tỏa tài sản ngày 31/8 có thể chưa mang lại kết quả cụ thể tức thì, nhưng nó đánh dấu một hành trình dài mà các nạn nhân và gia đình họ đã kiên trì theo đuổi. Câu chuyện này nhắc nhở chúng ta rằng công lý đôi khi cần rất nhiều thời gian — nhưng không vì vậy mà bị từ bỏ.
Để lại một bình luận