Từ lâu, trong giới sushi Nhật Bản có câu nói nổi tiếng: “Nấu cơm 3 năm, nắm cơm 8 năm” — ý chỉ hành trình dài đằng đẵng mà một người phải trải qua để trở thành thợ sushi thực thụ. Thế nhưng, một nhà hàng sushi lâu đời tại thành phố Otaru, tỉnh Hokkaido đang phá vỡ quan niệm đó bằng một chương trình đào tạo rút gọn chỉ còn 4 tháng. Đây là tín hiệu đáng chú ý không chỉ với người Nhật, mà còn với rất nhiều người Việt đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản.
Ngành sushi đang thiếu người — bài toán khó của Nhật Bản
Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng trong nhiều ngành, và sushi cũng không phải ngoại lệ. Trong khi sushi là biểu tượng ẩm thực hàng đầu của đất nước này và nhu cầu thưởng thức ngày càng tăng — cả trong nước lẫn từ khách du lịch quốc tế — số lượng thợ thủ công lành nghề lại ngày càng giảm. Lý do chính đến từ yêu cầu đào tạo quá dài và khắt khe theo kiểu truyền thống, khiến nhiều người trẻ không mặn mà với nghề.
Số năm học việc kéo dài, thu nhập thấp trong giai đoạn học nghề, cùng áp lực công việc cao là những rào cản lớn. Kết quả là nhiều nhà hàng sushi, đặc biệt ở các vùng như Hokkaido, đang rơi vào cảnh thiếu nhân sự kế cận một cách đáng lo ngại.
Giải pháp mới: Rút ngắn thời gian học xuống còn 4 tháng
Trước thực trạng đó, một nhà hàng sushi lâu đời tại thành phố Otaru đã mạnh dạn mở một “đạo trường” (dojo) đào tạo nghề ngay tại chỗ, với mục tiêu giúp người học có thể ra làm việc chuyên nghiệp chỉ sau 4 tháng. Đây là bước đi được đánh giá là táo bạo trong một ngành vốn coi trọng truyền thống và thời gian học việc dài hạn.
Chương trình này tập trung vào các kỹ năng cốt lõi nhất của nghề sushi, loại bỏ những giai đoạn mang tính hình thức kéo dài không cần thiết, từ đó giúp người học nhanh chóng tiếp cận công việc thực tế. Cách tiếp cận này không chỉ giải quyết bài toán thiếu nhân lực, mà còn mở ra cánh cửa cho nhiều đối tượng mới, kể cả những người chuyển ngành hoặc mới bước vào thị trường lao động Nhật Bản.
Tác động với người Việt đang sống tại Nhật
Đây là thông tin rất đáng quan tâm với cộng đồng người Việt tại Nhật. Dưới đây là một số lý do:
- Cơ hội nghề nghiệp ổn định: Ngành sushi vốn ít biến động hơn nhiều ngành khác. Thợ sushi lành nghề luôn có việc làm, đặc biệt tại các thành phố du lịch hoặc khu vực đông dân cư.
- Thời gian đào tạo ngắn, phù hợp với thực tế: Với chỉ 4 tháng học nghề, người Việt hoàn toàn có thể cân nhắc chuyển sang ngành này mà không cần bỏ ra nhiều năm học việc như truyền thống.
- Liên quan đến Tokutei Ginou (Kỹ năng đặc định): Ngành chế biến thực phẩm và nhà hàng Nhật Bản nằm trong danh mục ngành nghề được cấp visa Kỹ năng đặc định (特定技能). Nếu tích lũy kinh nghiệm và thi đỗ kỳ kiểm tra liên quan, người Việt hoàn toàn có thể chuyển đổi hoặc gia hạn tư cách lưu trú thông qua con đường này.
- Mức lương khá và ít cạnh tranh hơn các ngành phổ biến: So với các ngành đang thu hút đông đảo lao động nước ngoài như xây dựng, nông nghiệp hay chăm sóc người cao tuổi, ngành sushi vẫn còn ít người nước ngoài tham gia, tạo ra lợi thế cạnh tranh nhất định.
Tất nhiên, để theo nghề sushi tại Nhật, người lao động cần có một số kỹ năng tiếng Nhật nhất định để giao tiếp với khách hàng và đồng nghiệp, cũng như khả năng thích nghi với môi trường làm việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn cao.
Một xu hướng có thể lan rộng
Mô hình đào tạo ngắn hạn tại Otaru này có thể chỉ là bước khởi đầu. Khi tình trạng thiếu lao động trong ngành dịch vụ ẩm thực ngày càng nghiêm trọng, nhiều khả năng các nhà hàng và tổ chức đào tạo khác tại Nhật sẽ noi theo, xây dựng thêm nhiều chương trình tương tự. Điều này sẽ mở ra ngày càng nhiều cơ hội hơn cho lao động nước ngoài, trong đó có người Việt, muốn thâm nhập vào một ngành nghề vừa có giá trị văn hóa, vừa mang lại thu nhập ổn định.
Nếu bạn đang tìm kiếm hướng đi mới tại Nhật, hoặc đơn giản là muốn tìm hiểu thêm về cơ hội trong ngành ẩm thực, câu chuyện từ Otaru là một gợi ý đáng để suy nghĩ. Nghề sushi — vốn được coi là đặc quyền của người Nhật qua nhiều thế hệ — đang dần mở cửa với thế giới.
Gửi phản hồi